როგორ შეგიძლიათ დაეხმაროთ თქვენს შვილს ლექსიკის გამდიდრებაში

ლექსიკა

როგორ შეგიძლიათ დაეხმაროთ თქვენს შვილს ლექსიკის გამდიდრებაში

სტატისტიკა

სიტყვებს აქვს ძალა და მდიდარი ლექსიკა ახალგაზრდებს რიგ ცხად უპირატესობას ანიჭებს. ლექსიკის ჯანსაღი განვითარება მიბმულია უკეთეს პროფესიულ, აკადემიურ და ჯანმრთელობის შედეგებთან.
როდესაც მშობლები თავიანთ შვილებს ადრეული ასაკიდან ხმამაღლა უკითხავენ წიგნებს, ეს ბავშვის ლექსიკური მარაგის გამდიდრებაში დიდ როლს თამაშობს. მათ აძლევს კონკრეტული ცნების თუ მოვლენის გამომსახველ შესაძლო სიტყვათა არჩევის უფრო ფართო დიაპაზონს.
კვლევა ასევე გვიჩვენებს, რომ იმ ბავშვებს, რომელთაც არ აქვთ შესაძლებლობა გამოსცადონ ეს, შედარებით ნაკლები უპირატესობით სარგებლობენ. თუ ჩვენ გვსურს რომ ჩვენმა შვილებმა შეძლონ ყოველდღიურად ნათლად გამოსახონ თავიანთი ფიქრები ვერბალურად, ამისთვის ჩვენ უნდა წავუკითხოთ მათ. ბავშვის ლექსიკის განვითარება ღირებული ინვესტიციაა მათსავე მომავალში.
ხმამაღლა კითხვის სარგებელი
ბავშვები, რომლებიც სალაპარაკო უნარებს ძალიან ადრეულ ასაკში ავლენენ უკეთ სწავლობენ კითხვას და მათემატიკას და ასევე ფლობენ ბევრად უფრო მეტ იარაღს ქცევის რეგულირებისთვის.ბავშვის ლექსიკური მარაგის დიდი ნაწილი ყოველდღიური საუბრებით ფორმირდება. სხვის მიერ ხმამაღლა წაკითხვა კი დამატებითი ღირებული ახალი სიტყვების წყაროა, რომლებიც ბავშვებს შეუძლიათ გამოიყენონ მათი გარესამყაროსთან ინტერაქციისათვის. კვლევა აჩვენებს რომ დასურათებული წიგნების ტექსტების კითხვა აყალიბებს ბევრად უფრო დივერსიფიცირებულ და მრავალფეროვან ლექსიკურ მარაგს, ვიდრე უბრალო დიალოგები.
ზოგ შემთხვევაში, ჩვენს უმრავლესობას გამოუცდია მარცხი იმ ბუნდოვანი ტერმინის ძიებაში, რომელიც საუკეთესოდ გამოხატავდა იდეას ან საჭიროებას, რასაც დროის იმ კონკრეტულ მომენტში ვისურვებდით გადმოგვეცა. როდესაც ბავშვი საუბრობს, ან წერს, ის მიმართავს თავის ლექსიკას და ირჩევს იმ ტერმინს, რომელიც იქნება ცხადი და აკურატული გამოსახვა იმისა თუ რისი წარმოთქმაც აქვს განზრახული.
ლექსიკის გარდა, ხმამაღლა კითხვა სხვა არაერთ სარგებელს სთავაზობს ბავშვებს. ხმამაღლა კითხვა ხელს უწყობს მოსწავლეებს ყურადღების მობილიზების, ძლიერი მოსმენის უნარების და კოგნიტური შესაძლელობების გამოკვეთილად განვითარებაში.
ბოლო კვლევები ასევე აჩვენებს იმას, რომ ბავშვები, რომლებსაც მშობლები ადრეული ასაკიდან უკითხავენ, ნაკლებად გამოცდიან ჰიპერაქტიულობას. ხმამაღლა კითხვა ასევე იმ ბავშვებისთვისაა სასარგებლო, რომლებიც კითხვის გართულების რისკის ქვეშ იმყოფებიან. ბავშვებს, რომლებიც სწავლობენ ინგლისურს, როგორც დამატებით ენას თუ ამ ენაზე წავუკითხავთ, მათ ბევრად უკეთ განუვითარდებათ კითხვის უნარები.
თქვენი ბავშვისთვის ხმამაღლა წაკითხვა ასევე გააძლიერებს მშობელი-შვილის ურთიერთობას და დაეხმარება კითხვისადმი დამოკიდებულების ჩამოყალიბებას, რაც აუცილებელია თუკი გვსურს ჩვენმა შვილებმა მთელი ცხოვრების მანძილზე მიიღონ კითხვისგან სიამოვნება.
როგორ მივხვდე რა დატვირთვაა ოპტიმალური ჩემი შვილისთვის?
ლექსიკის განვითარებას ხელს უწყობს მკაფიო სწავლების ტექნიკები, როგორიცაა ახალი სიტყვებისათვის მნიშვნელობების წარმოდგენა. მაგალითისთვის, როდესაც თქვენ უკითხავთ თქვენს პატარას და წააწყდებით ახალ სიტყვას, შეგიძლიათ აქ შეჩერდეთ და სთხოვოთ ბავშვს გიპასუხოთ, თუ რას ფიქრობს, რას უნდა ნიშნავდეს ეს სიტყვა.
თუ ბავშვი ავლენს დაურწმუნებლობას, შეგიძლიათ კიდევ ცოტა მეტი წაიკითხოთ და აცადოთ ბავშვს კონტექსტიდან მიხვდეს და წარმოთქვას ვარაუდები სიტყვის მნიშვნელობის შესახებ. თუკი მნიშვნელობა კვლავ არაცხადია, შეგიძლიათ უკვე განუმარტოთ მას ეს და განაგრძოთ კითხვა.
ბოლო კვლევებმა აჩვენეს რომ მიდგომები, რომლებიც მოიცავს კითხვის პროცესის განმავლობაში მიცემულ მითითებებს, ტერმინების მნიშვნელობის იქვე განსაზღვრას და კითხვების დასმას, საუკეთესო შედეგს იძლევა ლექსიკური მარაგის წარმოებისათვის.
ბოლო კვლევებით აღმოჩენილ იქნა, რომ იმ ბავშვებს, რომლებსაც ხმამაღლა უკითხავენ უფროსები და იყენებენ ისეთ ტექნიკებს, როგორიცაა მითითება და განსაზღვრებების მიცემა და უფრო მომხიბვლელ ამბის თხრობის მიდგომას იდენტურ შედეგებზე გავყავართ. ამბის თხრობის მიდგომაში უფროსი გარდა ფაქტობრივი ტექსტისა, ბავშვს უყვება კონტექსტუალურ ინფორმაციას, რაც ბავშვს ხდის მეტად დაინტერესებულს და ღრმად ჩაფლულს თვით ამ ამბავში.
ბავშვები ასევე იღებენ სარგებელს ერთიდაიმავე ამბის რამდენჯერმე მოსმენისაგან. ასევე კარგად მუშაობს რომელიმე ახალი ენის გამოყენება უკვე მომდევნო დიალოგებში, თუკი ეს შესაძლებელია. ამ მეთოდს შეუძლია ზემოქმედების გაუმჯობესება და ახალი სიტყვების დამახსოვრების ხარისხის ამაღლება.
როგორ მოვიქცეთ, როდესასც წიგნი თან არ გვაქვს?
ჩვენ შესაძლოა ყოველთვის არ გვქონდეს წიგნი ხელთ. ამ შემთხვევებისთვის ყურადღება უნდა გაამახვილოთ ამბის მოყოლისას შემოქმედებითობაზე და თან ისე, რომ ამით ლექსიკურ მარაგზეც ვიმუშაოთ.
მართალია ამ სფეროში ბევრი კვლევა არ ჩატარებულა, თუმცა ერთ-ერთი მათგანის ფარგლებში შედარდა ის ბავშვები, რომლებსაც მოთხრობას უკითხავდნენ, ბავშვები, რომლებსაც უყვებოდნენ და ის ბავშვები, რომლებიც თავისთვის ჩუმად კითხულობდნენ. კვლევებმა აჩვენეს რომ სამივე ამ ჯგუფის ბავშვებმა საბოლოოდ ისწავლეს ახალი სიტყვები. მაგრამ, ბავშვისთვის მოყოლამ და კითხვამ ბევრად უფრო დიდი ეფექტურობა დააფიქსირა.
ბარიერების გადალახვა
კვლევა აჩვენებს, რომ ბავშვები შესაძლოა აცნობიერებდნენ იმ სარგებელს, რომელსაც იღებენ წიგნების ხმამაღლა კითხვისას. ეს გაცნობიერება კი შესაძლოა გახდეს მწუხარების გამომწვევი ბავშვში როდესაც შინ კითხვის საათები სრულდება, მაგრამ კვლავ ისიამოვნონ კითხვის საერთო სესიით. თქვენ უნდა ეცადოთ რაც შეიძლება დიდხანს შეინარჩუნოთ თქვენ ბავშვთან კითხვის მსგავსი სესიები, რამდენადაც ისინი თანახმანი იქნებიან.
ყველაზე დიდი ბარიერი მშობლისა და შვილის ამ ტიპის ურთიერთობაში თავისუფალი დროის ხანგრძლიობაა. თუკი შვილისთვის ხმამაღლა კითხვა ოჯახური ცხოვრების რუტინული ნაწილი გახდება, ისეთივე, როგორიც სადილი და დაძინებაა, ეს ბარიერი გადაილახება და ეს პრაქტიკა ყოველდღიურ მოვლენად გარდაიქმნება.
განსხვავებული მიზეზების გამო ყველა მშობელი ვერ ახერხებს საკუთარი შვილისთვის წიგნის კითხვას ან მოთხრობის მოყოლას. ამის გამოა ჯერ კიდევ ასეთი მნიშვნელოვანი სკოლების მხიდან მოსწავლეებისათვის შესაფერისი გარემოს და შესაძლებლობების შეთავაზება რაც განაპირობებს მათ ინტერესს რეგულარულად მოისმინონ საინტერესო და მულტიკულტურულ წიგნებში.
მაგრამ, ხმამაღლა კითხვა არ არის ტიპიური საკლასო ოთახის პრაქტიკა. ჩვენ უნდა გავზარდოთ შესაძლებლობების რიცხვი ბავშვებისათვის რომ შეძლონ როგორც სკოლაში, ასევე სახლში ამ ტიპის აქტივობებში მონაწილეობის მიღება და საბოლოოდ გაიუმჯობესონ ლექსიკური მარაგი.

წყარო: weforum.org